Cara Pilih Saham yang Sesuai untuk Beginner: Faktor Asas Sebelum Pilih Kaunter

Ramai klien yang datang jumpa saya sebenarnya bukan baru dalam dunia saham. Ada yang sudah ada akaun CDS, sudah pernah beli beberapa kaunter, malah sudah faham konsep dividen dan capital gain.

Tapi bila saya tanya, "kenapa pilih saham ini?", jawapan yang paling kerap saya dengar ialah:

"Kawan saya cakap bagus."

"Ada orang share buy call dalam group Telegram."

"Nampak ramai orang cakap counter ni akan naik."

Ini masalah yang sangat biasa. Bukan salah anda pun — sebab tiada siapa ajar cara pilih saham secara sistematik. Kebanyakan orang belajar cara buka akaun, cara letak order, tapi tak pernah belajar cara saring dan pilih kaunter yang berpotensi.

Dalam artikel ini, saya nak kongsikan faktor asas yang saya sendiri pertimbangkan bila menilai sesebuah syarikat, supaya anda ada rangka kerja sendiri, bukan sekadar tunggu buy call orang lain.

Kenapa Ramai Newbie Selalu Beli Saham Ikut Buy Call?

Sebab ia paling mudah dan paling cepat.

Bila anda kerja sepenuh masa, gaji tak besar, ada komitmen loan kereta, sewa rumah, kad kredit — masa untuk duduk baca laporan kewangan syarikat memang terhad. Jadi bila ada orang share "counter ni akan naik", ia rasa macam jalan pintas yang menjimatkan masa.

Masalahnya, buy call ini kebanyakannya tak jelaskan kenapa. Anda beli tanpa faham asas syarikat tersebut. Bila harga naik sikit, anda gembira. Tapi bila harga jatuh, anda tak tahu sama ada patut hold, cut loss, atau tambah beli — sebab dari awal anda tak faham apa yang anda beli.

Ini punca utama kenapa ramai yang "pernah main saham" tapi akhirnya serik dan putus asa.

Cara Pilih Saham: #1 Faham Dulu Perniagaan Syarikat

Tanya diri anda soalan mudah:

• Syarikat ini jual apa, atau khidmat apa?
• Siapa pelanggan mereka — individu, korporat, atau kerajaan?
• Macam mana mereka buat untung?
• Adakah perniagaan ini masih relevan dalam 5-10 tahun akan datang?

Kalau anda tak boleh terangkan model perniagaan syarikat itu dalam dua tiga ayat mudah kepada kawan anda, mungkin ini tanda anda belum cukup faham untuk melabur di situ.

Saya selalu nasihatkan student Absorich mulakan dengan syarikat yang produk atau perkhidmatannya mereka guna sendiri dalam kehidupan seharian — bank yang mereka guna, kedai runcit yang mereka lalu setiap hari, telco yang mereka bayar bil setiap bulan. Bukan sebab produk yang biasa semestinya untung, tapi sebab lebih senang untuk anda faham dan pantau perkembangan perniagaan itu dari semasa ke semasa.

#2 Semak Kesihatan Kewangan Syarikat Sebelum Pilih Kaunter

Selepas faham business, langkah seterusnya ialah tengok kesihatan kewangan syarikat itu. Ini boleh didapati dalam laporan kewangan suku tahunan (quarterly report) yang syarikat wajib hantar ke Bursa Malaysia — semua ini percuma dan boleh dibaca di laman web Bursa Malaysia.

Beberapa perkara asas yang perlu disemak:

Hutang syarikat. Syarikat yang ada banyak hutang berbanding aset atau ekuiti mereka lebih berisiko, terutama bila kadar faedah naik atau bisnes perlahan.

Cash flow. Ini penting. Syarikat yang untung di atas kertas tapi tak ada cash masuk secara konsisten patut buat anda lebih berhati-hati. Cash flow yang sihat menunjukkan syarikat betul-betul terima duit dari pelanggan, bukan sekadar catatan akaun.

Margin untung. Bandingkan berapa banyak untung yang syarikat simpan daripada setiap ringgit jualan, dan bandingkan dengan syarikat lain dalam sektor yang sama.

Anda tak perlu jadi akauntan untuk baca semua ini. Cukup biasakan diri semak laporan suku tahunan sebelum putuskan nak masuk atau tidak — ini yang membezakan pelabur yang faham dengan yang sekadar ikut rasa.

#3 Track Record Untung dan Dividen — Bukan Sekali Sekala

Satu syarikat mungkin nampak menarik kalau untung melonjak dalam satu suku tahun sahaja. Tapi cara pilih saham yang lebih matang ialah tengok konsistensi — bukan satu snapshot.

Cuba semak prestasi syarikat itu dalam tempoh 3 hingga 5 tahun ke belakang:

• Adakah revenue dan untung berkembang secara konsisten, atau naik turun secara drastik?
• Kalau syarikat itu bayar dividen, adakah ia konsisten setiap tahun, atau tiba-tiba berhenti bila keadaan ekonomi sukar?

Dividen ialah sebahagian daripada untung syarikat yang diagihkan kepada pemegang saham — biasanya secara tunai, dibayar setahun sekali atau lebih. Bagi anda yang cari "duit gula-gula" bulanan atau tahunan, track record dividen ini penting sebab ia menunjukkan sejauh mana syarikat konsisten berkongsi keuntungan dengan pelabur, bukan sekadar simpan untung untuk syarikat sendiri.

#4 Jangan Beli Sebab "Murah" Sahaja — Faham Valuation Dulu

Ini kesilapan yang saya sendiri pernah buat masa awal-awal belajar saham — nampak harga saham RM0.30, rasa "murah, boleh beli banyak lot". Tapi harga rendah tak semestinya bermakna murah, dan harga tinggi tak semestinya bermakna mahal.

Valuation ialah cara untuk nilai sama ada harga semasa sesebuah saham berpatutan berbanding untung atau aset yang syarikat itu ada. Salah satu ukuran yang biasa digunakan ialah nisbah harga-perolehan atau Price-to-Earnings (PE) ratio — ia menunjukkan berapa kali ganda harga saham berbanding untung tahunan syarikat itu bagi setiap unit saham.

Contohnya, kalau dua syarikat dalam sektor yang sama, satu berdagang pada PE 10 kali dan satu lagi pada PE 25 kali, ia mungkin bermaksud yang pertama lebih murah berbanding untungnya — tapi ini juga perlu disemak sebabnya, sebab kadangkala PE rendah menunjukkan pasaran kurang yakin dengan masa depan syarikat itu.

Poin penting di sini: jangan pilih saham semata-mata sebab "harga rendah, boleh beli banyak".

Cara Pilih Saham Bila Modal Kecil dan Komitmen Banyak

Saya faham, kalau gaji tak besar dan komitmen bulanan banyak, rasa macam tak sempat nak jadi "pakar" dalam analisis kewangan syarikat sebelum boleh mula melabur.

Berita baiknya, anda tak perlu jadi pakar dari hari pertama. Beberapa cara praktikal untuk mula:

• Mulakan dengan modal yang anda selesa hilang, bukan duit simpanan kecemasan.
• Fokus pada 2-3 syarikat dalam sektor yang anda memang faham, sebelum belajar sektor baru.
• Buat keputusan berdasarkan faktor-faktor di atas, bukan sebab "ramai orang cakap bagus".
• Rekod kenapa anda beli sesuatu saham, supaya kalau harga jatuh, anda boleh semak semula sama ada sebab asal beli itu masih relevan atau tidak.

Elak Perangkap Ini Bila Pilih Saham

Sebelum saya tamatkan artikel ini, beberapa perangkap yang selalu saya nampak pada pelabur baru:

• Ikut buy call tanpa semak sendiri, walaupun sumbernya nampak dipercayai.
• FOMO (fear of missing out) bila nampak saham naik mendadak dalam masa singkat.
• Fokus pada berita atau rumor semata-mata, tanpa semak laporan kewangan sebenar.
• Beli terlalu banyak kaunter sekaligus sebelum sempat faham satu pun dengan mendalam.

Kalau anda boleh elak perangkap-perangkap ini, anda sudah selangkah lebih hadapan berbanding kebanyakan pelabur baru di pasaran.

Melabur saham memang boleh jadi cara yang baik untuk tambah pendapatan bulanan atau bina simpanan jangka panjang. Tapi ia perlukan asas yang betul, bukan sekadar nasib atau ikut orang lain. Kalau anda sudah faham faktor-faktor asas ini, langkah seterusnya ialah belajar cara mohon akaun, cara baca chart harga, dan cara elak kesilapan biasa yang saya sering nampak pada pelabur baru. Klik di sini untuk melabur saham mesra beginner.